୧.ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ରେୟାର-ଆର୍ଥ କରିଡର : ବିରଳ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ନିମନ୍ତେ ଖଣି, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ, ଗବେଷଣା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର  ସରକାର ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ରେୟାର-ଆର୍ଥ କରିଡର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି  । ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଆମଦାନୀ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବା, ସ୍ଥାନୀୟ ଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ସମେତ ଉଚ୍ଚ-ବୈଷୟିକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ।

୨.ପୂର୍ବ ତଟ ବିକାଶ କରିଡରରେ ପୂର୍ବ  ଉପକୂଳରେ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ହବ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ – ଏହାର ଉପକୂଳ ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂଯୋଗ ହେତୁ ଓଡ଼ିଶା ଲାଭାନ୍ୱିତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । 5 ଟି ପୂର୍ବୋଦୟ ରାଜ୍ୟ (ଯଥା – ବିହାର, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ)ରେ 5ଟି ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ସୃଷ୍ଟି କରାଯିବ ଏବଂ ସର୍ବସାଧାରଣ ପରିବହନ ପାଇଁ 4000 ଇ-ବସ୍ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ ।

୩. ଆସନ୍ତା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ 20ଟି ନୂତନ ଜାତୀୟ ଜଳପଥ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେବ, ଏହି  ପଦକ୍ଷେପର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ NW-5 ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ । NW-5  ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳ ତାଳଚେର ଏବଂ ଅନୁଗୁଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଓଡିଶାର ପାରାଦୀପ ଏବଂ ଧାମରା ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବନ୍ଦର ହବ୍ ସହିତ ସଂଯୋଗ  କରିବ, ଯାହା ଦକ୍ଷ ଏବଂ ସୁଲଭ ମାଲ ପରିବହନରେ ସହାୟକ ହେବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସଡ଼କ ଏବଂ ରେଳ ନେଟୱାର୍କ ଉପରେ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ଚାପ ହ୍ରାସ ହେବ । ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସ୍ଥାୟୀ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଜଳ ପରିବହନକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିବା, ବହୁଳ ଦ୍ରବ୍ୟ (ଖଣିଜ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ସାମଗ୍ରୀ ପରି) ପାଇଁ ସଂଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଏକ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ହବ୍ ଭାବରେ ଓଡିଶାର ଭୂମିକାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ।

୪.ଏକ ନୂତନ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ “ସହର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଞ୍ଚଳ” (City Economic Regions) ସହରୀ ପରିଚାଳିତ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ସହରାଞ୍ଚଳ କ୍ଲଷ୍ଟରଗୁଡିକ ଲଭାନ୍ଵିତ ହେବ ।  ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶ ପାଇଁ ଆସନ୍ତା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ CER ପିଛା 5000 କୋଟି ଟଙ୍କା ଆବଣ୍ଟନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି  ।  ଭିତ୍ତିଭୂମି , ସେବା ଏବଂ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ସଂଯୋଗରେ ଉନ୍ନତି ଆଣି ସହର ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳର ଅର୍ଥନୈତିକ ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ CER ଗୁଡିକ ସମନ୍ୱିତ ସହରୀ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଜୋନ୍ ଭାବରେ ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି । ଏହା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଭୁବନେଶ୍ୱର-କଟକ-ପାରାଦୀପ-ପୁରୀ ସହରାଞ୍ଚଳ କରିଡର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ।

୫.ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଓଡିଶା, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଏବଂ କେରଳ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ କଇଁଛ ବସା ବାନ୍ଧିବା ସ୍ଥଳ ନିକଟରେ କଇଁଛ ଟ୍ରେଲ୍ (Turtle Trails) ବିକଶିତ କରାଯିବ  । ବଜେଟରେ ଏହି ପ୍ରକୃତି ଭିତ୍ତିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଯୋଜନ, ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବ  ।

୬.ବିକଶିତ ଭାରତର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟରଖି, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାମୀଣ ନିଶ୍ଚିତ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ଯୋଜନାରେ  (ଏମଜିଏନଆରଇଜିଏ) ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି । ନୂତନ ଯୋଜନା ବିକଶିତ ଭାରତ – ରୋଜଗାର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଓ ଆଜୀବିକ(ଗ୍ରାମୀଣ )(VB-G RAM G scheme) ଅଧୀନରେ ପ୍ରତି ଗ୍ରାମୀଣ ପରିବାର ପିଛା 125 ଦିନର ରୋଜଗାରର ବୈଧାନିକ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି, ଯାହାକି ପୂର୍ବ 100 ଦିନ ତୁଳନାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ଭାଗୀଦାରୀର   ଅନୁପାତ 60:40 ରହିଛି।2026-27  ବର୍ଷପାଇଁ ,   ମୋଟ 1ଲକ୍ଷ 51 ହଜାରେ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟରୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଅଂଶ 95,692 କୋଟି ଟଙ୍କା ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି ଓ ବଜେଟରେ ବ୍ୟୟ ବରାଦ କରାଯାଇଛି । ଏକ ଅନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ୱରୂପ , କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟରେ ଉଭୟ ବିଦାୟୀ ମନରେଗା (30,000 କୋଟି ଟଙ୍କା) ଏବଂ ନୂତନ VB-G RAM G scheme (95,692 କୋଟି ଟଙ୍କା) ପାଇଁ ପୃଥକ ଆବଣ୍ଟନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟମାନେ ନୂତନ ଯୋଜନାକୁ ସୂଚାରୁ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିପାରିବେ  ।

୭. ଓଡିଶା ଭଳି ଉପକୂଳବର୍ତୀ ରାଜ୍ୟ ମାନଙ୍କରେ,  କୃଷକଙ୍କ ଆୟ, ଉତ୍ପାଦକତା ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ନିଯୁକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର କୃଷିର ଅଂଶ ଭାବରେ ନଡିଆ, କାଜୁ ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ପାଇଁ ଯୋଜନା ଏବଂ ସହାୟକ ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି  । ନଡ଼ିଆ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦକତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ନଡ଼ିଆ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଯୋଜନା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି । ଏହି ଯୋଜନାରେ ପ୍ରମୁଖ ନଡ଼ିଆ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ରାଜ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯିବ ଏବଂ କୃଷକଙ୍କ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୁରୁଣା, ଅଣ-ଉତ୍ପାଦକ ଗଛ ବଦଳରେ ଅଧିକ ଅମଳକ୍ଷମ କିସମ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ ।

୮.ଲିଥିୟମ୍ ପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଉପଲବ୍ଧ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନ୍ୟାସନାଲ କ୍ରିଟିକାଲ୍ ମିନେରାଲ୍ ମିଶନ୍ (NCMM) ମାଧ୍ୟମରେ ଖଣି କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ସାତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ 34,300 କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳା(value chain) ପାଇଁ 16,300 କୋଟି ଟଙ୍କା, ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଚାରିଟି ରାଜ୍ୟରେ ନୂତନ “ରେୟାର ଆର୍ଥ କରିଡର” ଏବଂ କୋଇଲା ବାଷ୍ପୀକରଣ ପାଇଁ 35,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟ୍, 2026-27 ରେ ଘୋଷିତ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଜନା ଏବଂ ନୂତନ ଯୋଜନା : କେତେକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା ଯେଉଁଥିରେ ପୂର୍ବ ବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଆବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଛି ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି –

• କୃଷି ଉନ୍ନତି ଯୋଜନା (₹11,200 କୋଟି
• ଜଳ ଜୀବନ ମିଶନ (₹67,670 କୋଟି)
• ବିକଶିତ ଭାରତ-ରୋଜଗାର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଏବଂ ଆଜୀବିକା ମିଶନ (ଗ୍ରାମୀଣ) ପାଇଁ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି – ଭିବି-ଜି ରାମ ଜି ସ୍କିମ୍ (₹ 95,692 କୋଟ
• ସମଗ୍ର ଶିକ୍ଷା (₹42,100 କ୍ର
• ପିଏମଏୱାଇ ସହରାଞ୍ଚଳ (₹18,625 କୋଟ
• ପିଏମଏୱାଇ ଗ୍ରାମୀଣ (₹54,917କୋଟି)
• ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଶନ (₹31,820 କୋଟି ଟଙ୍କା)
• ଜାତୀୟ ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବିକା ମିଶନ (19,200 କୋଟି ଟଙ୍କ
• କେତେକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଯୋଜନା ଯେଉଁଥିରେ ଅଧିକ ଆବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି –
• ପିଏମ୍ କିସାନ (₹63,500 କୋଟି)
• ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗରିବ କଲ୍ୟାଣ ଅନ୍ନ ଯୋଜନା (₹2,27,429 କୋଟି ଟଙ୍କା)
• ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଘର ମୁଫତ ବିଜଲି ଯୋଜନା (₹22,000 କୋଟି ଟଙ୍କା
• ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବିକଶୀତ ଭାରତ ରୋଜଗାର ଯୋଜନା (₹20,083 କୋଟି ଟଙ୍କ
• ଘୋଷିତ ନୂତନ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ହେଲା –
• ଭିବି-ଜି ରାମ ଜି ସ୍କିମ୍ (₹95,692 କୋଟି)
• ପିଏମ୍ ସେତୁ (₹6,141 କୋ
• ଆଲାଏଡ୍ ହେଲ୍ କେୟାର ପ୍ରଫେସନାଲ୍ (ଏଏଚ୍ ପି) ପାଇଁ ଯୋଜନା (₹1000 କୋ
• ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ ଉତ୍ପାଦନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ 5 ବର୍ଷରେ ₹40,000 କୋଟି ଟଙ୍କା
• ଆସନ୍ତା 5 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ₹10,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ବ୍ୟୟବରାଦ ସହିତ ବାୟୋଫାର୍ମା ଶକ୍ତି
• କେମିକାଲ୍ ପାର୍କ (₹600 କୋଟି ଟଙ୍କ
• ଇନଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକଚର ରିସ୍କ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଫଣ୍ଡ (₹1000 କୋଟି ଟଙ୍କା)
• MSME ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଣ୍ଠି (₹500 କୋଟି)

ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଯେ, ଚଳିତ ବଜେଟ୍‌ରେ ଥିବା ପ୍ରାବଧାନ ଗୁଡିକ ସମୃଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଶା – ବିକଶିତ ଭାରତର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ହାସଲ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ। ସବୁ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହା ଏକ ଐତିହାସିକ ବଜେଟ୍।*ସୋନ୍‌ପୁରରେ ଆୟୋଜିତ ଏହି ପ୍ରେସମିଟ୍‌ରେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ, ରାଜ୍ୟରେ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ ପାଇଁ ଆମେ 16ଟି କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ବ ଦେଉଛୁ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ସବୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ଶିଳ୍ପ କରିବା ଉପରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଆଯାଉଛି। ବଲାଙ୍ଗିର, କଳାହାଣ୍ଡି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ପରି ଜିଲ୍ଲା ଗୁଡିକ ଯେଉଁଠାରେ ଅଧିକ କପାଚାଷ ହେଉଛି ସେଠାରେ ଟେକ୍ସଟାଇଲ୍ ୟୁନିଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉପରେ ଆମର ଫୋକସ୍ ରହିଛି। ଯେଉଁ ଜିଲ୍ଲାରେ ଯେଉଁ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି, ସେହି ଜିଲ୍ଲାରେ ସେହି ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ବ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।